SIBA SAHABI
met o.a. Chris Rijksen en Marcelino Lopez

Monáx

Monáx betekent ‘eenzaam’ in het Oudgrieks. Gek genoeg blijkt eenzaamheid in tegenstelling tot bijvoorbeeld de dood (denk aan Magere Hein, Thanatos en Morta), nauwelijks gepersonificeerd in de oudheid. Dat ontdekte Siba Sahabi tijdens haar vooronderzoek voor Living Apart Together. Monáx bestaat uit een installatie in de publieke ruimte, een podcastserie en een website (monax.nu). Samen zoeken ze antwoorden op de vraag: hoe komt het dat we zeggen ‘dat eenzaamheid ons wel eens overvalt’, terwijl deze ongenode gast geen gezicht heeft?

Installatie Monáx
De installatie bestaat uit drie geometrische sculpturen in de vorm van grote ramen. De ramen staan symbool voor verlangen naar contact. De driehoekige vormen raken elkaar in de punten. Door de rangschikking wordt de aandacht naar het centrum getrokken.

Je kunt zowel middenin staan als plaatsnemen in de afzonderlijke sculpturen, terwijl je luistert naar fragmenten uit de podcastserie.

Foto’s: MWA Hart Nibbrig

Podcastserie Monáx – Alleen in de stad
Hoe klinkt eenzaamheid? In de stad leven we met honderdduizenden mensen bij elkaar en toch, paradoxaal genoeg, voelen meer mensen zich eenzaam. Storyteller Chris Rijksen trok de afgelopen maanden door Utrecht, op zoek naar mensen die in de stad zijn en de spanning tussen eenzaamheid, isolatie, alleen zijn én samenleven.

Zo heeft Rijksen een zuster van Klooster Cenakel in Zuilen geïnterviewd die al 59 jaar het klooster niet uit komt en een wereldreiziger die zich onbegrepen voelt na thuiskomst. Ook bezocht hij de voormalige gevangenis aan het Wolvenplein, sprak hij met een filosoof die het individualiseren heeft uitgeplozen, naast een dichter die strijdt tegen vergetelheid en vele anderen. De interviews heeft Rijksen vervolgens gedestilleerd tot een menu van meerdere gangen, elke aflevering met een andere smaak en invalshoek.

Als je eenzaamheid wil vastgrijpen dan glipt het uit je handen. Je kan het niet isoleren als onderwerp op zich – er zit minstens altijd een mens aan vast. Toch voelde het onethisch om een podcast te maken gevuld met eenzame mensen – alsof ik hen eenmalig tentoon zou stellen en ze ook nog eens niet zou helpen met de eenzaamheid. Dus ik heb mijn focus verlegd. Zijn er mensen die geoefend hebben met eenzaamheid? Zijn er plekken in de stad waar je je af kan (of moet) zonderen? Wat zijn de grotere krachten die met ons spelen dat we (misschien wel tegen ons eigen welzijn in) ons liever isoleren? – Chris Rijksen

Foto: Chris Rijksen

AFLEVERING 1: ‘ALLEEN EN VERGETEN’
Een gedicht verzorgen op een Eenzame Uitvaart is de plicht van het Utrechtse Stadsdichtersgilde. Chris Rijksen spreekt met dichter Ruben van Gogh, over de tekstuele monumentjes die hij voor mensen die, anders dan de begrafenisondernemer, niemand aan hun laatste afscheid hebben staan.

‘AFLEVERING 2: ALLEEN ALS KEUZE’
Zuster Maria Confidens is overste van klooster Cenakel in de wijk Zuilen in Utrecht. Toch zul je deze prachtige roze geklede zuster nooit tegenkomen: zij leeft namelijk al 59 jaar in zelfverkozen isolatie om te bidden voor anderen. Afzondering is haar roeping, maar disconnected is zij niet: dagelijks ontvangt zij telefoontjes en e-mails met verzoeken van over de hele wereld.

AFLEVERING 3: ‘ALLEEN EN DE DIGITALE MAATSCHAPPIJ’
Het is volgens filosoof Dirk van Weelden bijzonder ingewikkeld om je op social media staande te houden en je niet te onderwerpen aan likes en reacties van anderen – met eenzame gevoelens als gevolg. Exact om deze reden haalt online interactie het niet bij real-life interactie – hier hangt geen rookgordijn en bestaat de mogelijkheid om zelfverlies (helemaal opgaan in de ander of menigte) en zelfbesef (weten wie je bent) te ontwikkelen. Beiden zijn volgens van Weelden cruciaal in onze menselijke ontwikkeling. Hoe gaan we om met een geest (social media) die uit de fles is in relatie tot eenzame gevoelens?

AFLEVERING 4: ‘ALLEEN OP AVONTUUR’
In een 28-meter lange zeilboot de Atlantische Oceaan oversteken om rum en chocolade te vervoeren. De afzondering van op zee zijn met enkel een kleine bemanning, water, sterren en klapperende zeilen, brengt je volgens Jaap van Krugten in een andere staat van bewustzijn. Al je zintuigen staan open en voor een masker ophouden heb je geen energie. Hoe is het om na zo’n spartaans soloavontuur terug te komen in de chaotische, gemaakte stad?

AFLEVERING 5: ‘ALLEEN EN ZONDER WOORDEN’
Wat als je je eenzaam voelt maar niet de woorden hebt om het gevoel te beschrijven, simpelweg omdat het woord ‘eenzaam’ niet in je moedertaal bestaat? Na uitgebreid onderzoek ontdekte Hanan Nhass, onderzoeker bij Movisie, dat taal en cultuur veelbepalend zijn als het gaat om het deelbaar maken van onze gevoelens.

Op de website monax.nu zie je ingetogen portretten van mannen en vrouwen gefotografeerd door Henri Verhoef. Rondom het hoofd dragen zij donker gekleurde, geometrische vormen met een opening waardoor het gezicht te zien is. Voor de website heeft Sahabi ook experts uitgenodigd om vanuit verschillende perspectieven na te denken over het gezicht van eenzaamheid, waaronder Dirk van Weelden, Daniël Rovers, Karin Wolfs, en Nicole Montagne.

Foto: Henri Verhoef

Over Siba Sahabi
Siba Sahabi is een Duits-Iraanse kunstenares. Als maker houdt ze zich bezig met interdisciplinaire en interculturele vraagstukken. In haar werk onderzoekt en reconstrueert ze de betekenis van culturele identiteit. Siba is geïnteresseerd in hoe relaties om ons heen bepalen wie we zijn als individuen in onze gemeenschap en hoe deze ‘mal’ van onze culturele identiteit verandert wanneer we tegelijkertijd worden blootgesteld aan meerdere culturen. 
Naast onderzoeksprojecten creëert zij limited design editions en kunstinstallaties. Haar werk werd onder meer getoond in de Saatchi Gallery in Londen, Direktorenhaus Museum for Art Crafts Design in Berlijn en in Museo Nacional de Bellas Artes in Buenos Aires.

Over Chris Rijksen
Chris Rijksen vangt verhalen rondom thema’s als diversiteit, mens-zijn, (gender)identiteit, machtsverhoudingen en relaties. Dat doet hij zowel solo als samen met zijn makerscollectief de Transketeers. Eerder maakte Chris onder andere als podcastproducent een serie over tienermeiden in Amsterdam, samen met ontwerper Sanne van de Goor.

facebook insta twitter youtube itunes spotify zaag oog search