Home

Circus Family

Harmonie

Het stimuleren van sociale interactie en het maken van meer intieme plekken in de publieke ruimte, kan gevoelens van sociale eenzaamheid verzachten. Voor Living Apart Together heeft Circus Family onderzocht hoe we in tijden van social distancing mensen op veilige afstand middels subtiele invloeden kunnen uitnodigen tot ontmoeting en verbinding.

Wout Westen, Taco Potma [ontbreekt op de foto] en Cas Dekker van Circus Family zijn makers die experimenteren met nieuwe toepassingen in motion design. Ze maken audiovisuele installaties die niet alleen esthetisch ogen, maar ook op intelligente manieren omgaan met beweging, informatie en gegevens. Voor Living Apart Together hebben ze Harmonie ontworpen, een interactieve installatie bestaande uit zestien pilaren waarin licht en geluid elkaar ontmoeten. De opstelling bestond uit vier rijen van ieder vier pilaren met steeds anderhalve meter afstand daartussen. De pilaren hadden aan elke zijde een langwerpig, lichtgevend paneel waarop een gradiënt van kleuren langzaam bewoog. In rust leek het geheel te ademen, maar zodra iemand in de buurt komt, ontwaakte het geheel door middel van sensoren en reageerde de installatie met kleur en geluid. Op die manier werden bezoekers gelokt om zich door het grid te bewegen en de interactie met de pilaren te ontdekken. Ook online konden mensen de installatie bezoeken. Naast een live beeld van de installatie op locatie in Leidsche Rijn, werd hetzelfde grid in je browser getoond, waarin je met je cursor door de installatie kon bewegen. Het effect zag je direct terug op je browser, maar ook live via de webcam. Zo ontstond er ook een onzichtbare interactie tussen online en fysieke bezoekers. Harmonie was een uitnodiging om een onbekende ruimte te ontdekken en open te staan voor een gedeelde ervaring en verbondenheid.

RUIMTE VOOR SOCIALE INTERACTIE
Structurele bezuinigingen op publieke voorzieningen, oftewel de plekken waar we elkaar kunnen ontmoeten, helpen niet echt bij het verzachten van de toenemende eenzaamheid in de stad. Maar om eenzaamheid tegen te gaan is het anders inrichten van steden of buurten nu ook weer niet nodig. Een belangrijke oplossing zit ‘m volgens onderzoekers Masi, Chen, Hawkley and Cacioppo (2010) in het creëren van mogelijkheden voor sociale interactie in de semipublieke en publieke ruimte. Een gevoel van gemeenschap kan er namelijk voor zorgen dat een gevoel van eenzaamheid afneemt. Kunst en design in de publieke ruimte prikkelen de verbeelding en nodigen op subtiele manieren uit tot vertragen. Het kan inwoners een gevoel van gemeenschap bezorgen. Beide vormen zijn vloeiend en uitstekend geschikt voor experimenteren met wat kan en mag in de stad. Veel steden vinden het echter nog spannend om met kunst of design aan de slag te gaan.

Scroll verder om te lezen over de installatie van Circus Family en de inzichten naar aanleiding van het experiment dat ze in Utrecht uitvoerden. 

Foto’s: Juri Hiensch

VERWONDERING EN DYNAMIEK
In eerder werk is Circus Family altijd al opzoek geweest naar installaties met een sterke fysieke en grafische aanwezigheid in de ruimte. Toen de open call van Living Apart Together voorbijkwam was het al snel duidelijk dat ze iets met de 1,5 meter maatregel wilden doen. Het idee: een speeltuin vol visuele triggers waarin toch afstand gehouden kon worden. Met een interactieve installatie in de publieke ruimte wilden ze nieuwsgierigheid en verwondering benutten en onderzoeken hoe ze met die ingrediënten interacties tot stand konden brengen. In het ontwerp van de installatie was het vooral de uitdaging om een interactie vorm te geven die voorbijgangers nét genoeg prikkelt om de interactie aan te gaan, zonder dat ze helemaal begrijpen hoe het werkt en wat de bedoeling is. Kinderen gingen vaak veel makkelijker aan de slag, volwassenen volgden voorzichtig.

Nieuwsgierigheid en verwondering kunnen echt tot interactie leiden, merkte Circus Family aan de gesprekken die in en rondom de installatie plaatsvonden. Wel moesten mensen actief geholpen worden om over een drempel te stappen. De juiste context en locatie voor het werk zijn belangrijk gebleken. Zo vertelt Wout Westen: “Festivals zijn bijvoorbeeld momenten waarop mensen daar meer open staan. Ook al heb je dan vaak maar een specifieke doelgroep te pakken en is de setting tijdelijk”. In de expositie Living Apart Together werd het werk door veel mensen ervaren, maar gezien het plein 24/7 toegankelijk was en in wintertijd niet bijzonder druk werd bezocht, was er minder sprake van spontane interactie tussen vreemden dan op een festival het geval zou zijn geweest. 

EEN GEZAMENLIJKE ZOEKTOCHT VERBINDT AL
Dankzij onderzoeker Florie Pronk kon Circus Family de betekenis van het werk in een grotere context plaatsen. Zij ziet installaties als een goede kans om op een open manier, op de grens van wat mensen gewend zijn, op zoek te gaan naar nieuwe triggers om mensen met elkaar in contact te brengen. Werk als Harmonie fungeert daarbij als gespreksstarter. “De verrassing die je ervaart leidt tot een gesprek over wat er gebeurt, en die gezamenlijke zoektocht verbindt al”, aldus Pronk. Voor Circus Family past Harmonie in een bredere beweging: kunst in de publieke ruimte die een constructieve bijdrage levert aan (het agenderen van) belangrijke maatschappelijke thema’s. Circus Family is ook benieuwd hoe de installatie buiten de context van een lockdown werkt. Gaan er meer mensen tegelijkertijd in? Ontstaan er andere interacties in en om de installatie heen?

“We hebben de ambitie om Harmonie vaker te plaatsen in de publieke ruimte. Tijdelijk, in aangepaste vorm of wellicht zelfs permanent. We zijn in gesprek met verschillende gemeenten, maar staan zeker open voor nieuwe suggesties” – Circus Family 

Heb jij concrete ideeën of contacten om Harmonie te plaatsen en het project vervolg te geven? RAUM kan een verbindende rol spelen. Neem daarvoor contact op met dave@raumutrecht.nl. 

facebook insta twitter youtube itunes spotify zaag oog search